Chuột không chỉ là loài gặm nhấm gây hại cho tài sản, lương thực mà còn là “ổ dịch di động” tiềm ẩn hàng chục mầm bệnh nguy hiểm. Các bệnh lây từ chuột có thể gây tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Đặc biệt tại các nhà máy, khu công nghiệp, kho hàng và xưởng sản xuất, nơi chuột dễ trú ngụ và sinh sản, nguy cơ phơi nhiễm bệnh từ chuột càng trở nên nghiêm trọng hơn bao giờ hết.
Nhiều doanh nghiệp chỉ tập trung xử lý vấn đề chuột cắn dây điện, phá hỏng hàng hóa mà chưa nhận thức đầy đủ về các bệnh lây từ chuột có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người lao động, an toàn sản xuất và uy tín doanh nghiệp.
Vậy chuột lây bệnh gì? Những căn bệnh nguy hiểm từ chuột nào đang tiềm ẩn trong môi trường làm việc hiện nay? Hãy cùng Hải Triều tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Vì Sao Chuột Có Thể Lây Bệnh Cho Con Người?
Chuột là vật chủ mang nhiều vi khuẩn và virus
Chuột là một trong những loài động vật mang mầm bệnh nhiều nhất trên thế giới. Trên cơ thể một con chuột có thể tồn tại đồng thời hàng chục loại vi khuẩn, virus, ký sinh trùng và nấm bệnh, bao gồm: Leptospira (xoắn khuẩn gây vàng da), Salmonella (vi khuẩn ngộ độc thực phẩm), Yersinia pestis (vi khuẩn gây dịch hạch), Hantavirus, Arenavirus và nhiều loại giun sán nguy hiểm khác.
Chuột cống, chuột nhắt và chuột đồng là ba loài phổ biến nhất ở Việt Nam. Chúng sống trong cống rãnh, hệ thống thoát nước, kho lạnh, khu vực lưu trữ nguyên liệu – những nơi chứa đầy vi khuẩn gây bệnh. Khả năng sinh sản nhanh (một đôi chuột có thể sinh ra hàng nghìn con chuột con trong một năm) khiến mật độ chuột trong môi trường sản xuất, công nghiệp tăng cao đột biến nếu không được kiểm soát.
Các con đường lây bệnh phổ biến từ chuột
Bệnh do chuột gây ra có thể lây sang người qua nhiều con đường khác nhau:
- Tiếp xúc trực tiếp: Bị chuột cắn, cào, hoặc chạm tay vào phân, nước tiểu, nước bọt của chuột rồi vô tình đưa lên mặt, miệng, mắt.
- Lây qua không khí: Hít phải bụi khô từ phân/nước tiểu chuột có chứa virus (đặc biệt nguy hiểm với Hantavirus).
- Lây qua thực phẩm và nước uống: Chuột thải phân, nước tiểu lên thực phẩm, nguồn nước hoặc bề mặt chế biến thực phẩm.
- Lây qua ký sinh trùng trung gian: Bọ chét, ve, rận ký sinh trên chuột có thể đốt người và truyền bệnh.
- Lây qua vết thương hở: Tiếp xúc với nước ngập lụt hoặc đất bùn nhiễm nước tiểu chuột qua vết trầy xước trên da.
Những môi trường dễ phát sinh bệnh lây từ chuột
Môi trường sản xuất, công nghiệp là điều kiện lý tưởng để chuột sinh sôi và lây bệnh. Cụ thể:
- Nhà máy, xưởng sản xuất: Có nhiều nguyên vật liệu, hóa chất, thức ăn là nguồn thức ăn dồi dào cho chuột. Góc khuất, máy móc, hộp carton là nơi chuột làm tổ.
- Kho lạnh, kho hàng: Nhiệt độ ổn định và ít người qua lại tạo điều kiện thuận lợi cho chuột trú ẩn lâu dài. Thực phẩm, nguyên liệu dễ bị ô nhiễm.
- Khu công nghiệp: Hệ thống cống thoát nước phức tạp là “đường cao tốc” của chuột cống, giúp chúng di chuyển khắp nơi.
- Nhà bếp, khu vực ăn uống trong nhà máy: Mảnh vụn thức ăn và rác thải thu hút chuột, tăng nguy cơ ô nhiễm thực phẩm cho công nhân.
10 Bệnh Lây Từ Chuột Nguy Hiểm Ít Người Biết
1. Hantavirus – Hội Chứng Phổi Do Virus Chuột
Hantavirus là một trong những bệnh nguy hiểm từ chuột đáng sợ nhất, với tỷ lệ tử vong lên tới 30–40%. Virus này lây chủ yếu qua đường hô hấp khi người lao động hít phải bụi khô từ phân hoặc nước tiểu chuột đã nhiễm virus.
Triệu chứng: Ban đầu giống cúm thông thường – sốt, đau cơ, mệt mỏi. Sau 4–10 ngày, bệnh chuyển nhanh sang suy hô hấp cấp, phổi bị tổn thương nghiêm trọng, tụt huyết áp và có thể tử vong chỉ trong vài ngày.
Nguy cơ cao ở: Công nhân dọn dẹp kho cũ, làm vệ sinh hầm, quét dọn khu vực có nhiều phân chuột mà không đeo khẩu trang bảo hộ.
Hiện chưa có thuốc đặc trị hay vaccine phòng ngừa Hantavirus. Biện pháp duy nhất là phòng ngừa tiếp xúc và kiểm soát chuột triệt để.
2. Leptospirosis – Bệnh Xoắn Khuẩn Vàng Da
Leptospirosis (bệnh xoắn khuẩn) là bệnh truyền từ chuột sang người phổ biến nhất tại các nước nhiệt đới như Việt Nam. Vi khuẩn Leptospira tồn tại trong nước tiểu chuột và có thể sống nhiều tháng trong đất ẩm hoặc nước.
Con đường lây: Tiếp xúc với nước ngập, bùn đất, nước cống có nhiễm nước tiểu chuột qua da bị trầy xước, niêm mạc mắt, mũi, miệng.
Triệu chứng: Sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, đau cơ bắp chân, vàng da, vàng mắt, xuất huyết. Nặng hơn có thể gây suy thận cấp, suy gan, viêm màng não và tử vong.
Nguy cơ đặc biệt cao với công nhân vệ sinh công nghiệp, công nhân thoát nước, nhân viên làm việc ở khu vực ngập nước trong khuôn viên nhà máy, khu công nghiệp.
>> Xem thêm: Dịch Vụ Diệt Chuột Chuyên Nghiệp Cho Nhà Máy Kho Xưởng
3. Dịch Hạch
Dịch hạch căn bệnh từng xóa sổ 1/3 dân số châu Âu thời trung cổ vẫn còn xuất hiện lẻ tẻ cho đến ngày nay. Vi khuẩn Yersinia pestis tồn tại trong máu chuột và lây sang người qua vết đốt của bọ chét ký sinh trên chuột. Đây là loại bệnh do chuột gây ra cực kỳ nguy hiểm từ xưa đến nay.
Các thể bệnh: Dịch hạch thể hạch (sưng hạch bẹn, nách), dịch hạch thể phổi (lây qua không khí, cực kỳ nguy hiểm) và dịch hạch nhiễm trùng huyết.
Triệu chứng: Sốt cao, ớn lạnh, hạch bạch huyết sưng to và đau dữ dội, nôn mửa, tiêu chảy. Nếu không điều trị kháng sinh kịp thời, tỷ lệ tử vong có thể lên đến 30–60%.
4. Salmonella – Ngộ Độc Thực Phẩm Do Chuột
Vi khuẩn Salmonella là tác nhân hàng đầu gây ngộ độc thực phẩm tập thể trong các nhà máy và khu công nghiệp. Chuột mang Salmonella trong đường ruột và thải ra qua phân, nước tiểu. Khi chuột chạy qua khu vực bếp ăn, kho nguyên liệu hoặc dây chuyền sản xuất thực phẩm, chúng để lại mầm bệnh ở khắp nơi.
Triệu chứng ngộ độc Salmonella: Buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng, sốt xuất hiện 6–72 giờ sau khi ăn phải thức ăn nhiễm khuẩn. Thường kéo dài 4–7 ngày, nhưng có thể nghiêm trọng hơn ở người có hệ miễn dịch yếu.
5. Sốt Chuột Cắn (Rat-bite Fever)
Như tên gọi, bệnh này xảy ra sau khi bị chuột cắn hoặc cào, hoặc tiếp xúc với chất tiết của chuột. Hai loại vi khuẩn gây bệnh là Streptobacillus moniliformis (phổ biến ở Bắc Mỹ, châu Âu) và Spirillum minus (phổ biến ở châu Á).
>> Xem thêm: Làm Gì Khi Bị Chuột Cắn? Hướng Dẫn Cách Sơ Cứu Khẩn Cấp
Triệu chứng: Sốt cao tái phát, phát ban trên da, đau khớp, đau cơ. Nếu không điều trị, bệnh có thể gây viêm nội tâm mạc (nhiễm trùng van tim), viêm màng não, áp xe nội tạng và tử vong trong khoảng 10% các trường hợp không được điều trị.
6. Bệnh Do Arenavirus
Arenavirus gây ra nhiều loại sốt xuất huyết nghiêm trọng, trong đó nổi tiếng nhất là sốt Lassa (Tây Phi) và sốt xuất huyết Bolivia. Chuột là vật chủ chính mang virus này. Người bị lây qua tiếp xúc với phân, nước tiểu chuột hoặc qua vết cắn.
Triệu chứng: Sốt cao kéo dài, mệt mỏi cực độ, đau đầu, xuất huyết nội tạng và dưới da, suy đa tạng. Tỷ lệ tử vong của một số chủng Arenavirus lên đến 15–30%.
Tuy bệnh do Arenavirus ít gặp hơn tại Việt Nam, nhưng với xu hướng giao thương quốc tế ngày càng tăng, đây là bệnh do chuột gây ra không thể bỏ qua trong công tác phòng dịch tại các cảng, kho ngoại quan, nhà máy xuất nhập khẩu.
7. Viêm Màng Não Do Chuột (Lymphocytic Choriomeningitis – LCM)
Virus LCMV (Lymphocytic Choriomeningitis Virus) là nguyên nhân gây viêm màng não do chuột. Virus này lây qua tiếp xúc với phân, nước tiểu, nước bọt hoặc máu chuột nhắt bị nhiễm.
Triệu chứng: Giai đoạn đầu giống cúm với sốt, đau đầu, buồn nôn. Giai đoạn hai (ở khoảng 1/3 bệnh nhân) xuất hiện viêm màng não với cứng cổ, sợ ánh sáng, nhạy cảm âm thanh. Đa số bệnh nhân hồi phục, nhưng phụ nữ mang thai nhiễm LCMV có thể gây sảy thai hoặc dị tật thai nhi nghiêm trọng.
Đây là lý do tại sao các nhà máy cần đặc biệt chú ý bảo vệ lao động nữ trong độ tuổi sinh sản khỏi tiếp xúc với môi trường có chuột.
8. Nhiễm Giun Sán Từ Chuột
Chuột mang nhiều loại ký sinh trùng nguy hiểm bao gồm Trichinella spiralis (giun xoắn), Hymenolepis nana (sán dây lùn), và Angiostrongylus cantonensis (giun não). Người bị nhiễm chủ yếu qua ăn thực phẩm bị ô nhiễm phân chuột hoặc qua trung gian là ốc sên, tôm cua đã nhiễm ấu trùng.
Tác hại của chuột thông qua ký sinh trùng rất đa dạng: giun xoắn gây đau cơ dữ dội, viêm tim, viêm phổi; giun não gây viêm màng não tăng bạch cầu ái toan với đau đầu dữ dội, nôn mửa, tê liệt; sán dây gây rối loạn tiêu hóa kéo dài.
Trong môi trường nhà máy, bếp ăn tập thể không được bảo vệ kỹ khỏi chuột là nguy cơ lây nhiễm giun sán hàng loạt cho công nhân.
9. Tularemia – Bệnh Nhiễm Khuẩn Hiếm Gặp
Tularemia do vi khuẩn Francisella tularensis gây ra, được xem là một trong những vi khuẩn gây bệnh độc lực mạnh nhất được biết đến. Chỉ cần 10 vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể đã đủ gây bệnh. Chuột và nhiều loài gặm nhấm khác là vật chủ chứa mầm bệnh này. Đây là bệnh lây từ chuột cực kỳ nguy hiểm
Lây nhiễm: Qua vết cắn của côn trùng ký sinh trên chuột (ve, bọ chét), tiếp xúc trực tiếp với mô chuột bệnh hoặc hít phải bụi nhiễm khuẩn.
Triệu chứng: Sốt cao đột ngột, loét da tại vị trí nhiễm khuẩn, sưng hạch bạch huyết, viêm phổi. Nếu không điều trị, tỷ lệ tử vong lên đến 30–60%.
Tularemia ít phổ biến tại Việt Nam nhưng không thể xem thường, đặc biệt tại các cơ sở nhập khẩu hàng hóa từ vùng có dịch.
10. Dị Ứng và Bệnh Hô Hấp Do Phân Chuột
Ngay cả khi không bị chuột cắn hay tiếp xúc trực tiếp, tác hại của chuột vẫn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe hô hấp. Phân, nước tiểu và lông chuột là các chất gây dị ứng mạnh, đặc biệt nguy hiểm trong không gian kín như nhà kho, nhà máy.
Các vấn đề sức khỏe liên quan: Viêm mũi dị ứng mãn tính, hen phế quản do dị ứng, viêm kết mạc mắt, phát ban da, khó thở. Công nhân làm việc trong môi trường ô nhiễm phân chuột lâu dài có nguy cơ phát triển bệnh hen nghề nghiệp không hồi phục.
Bụi từ phân chuột khô còn có thể mang theo Hantavirus và nhiều loại vi khuẩn khác, tạo ra rủi ro kép cho đường hô hấp. Đây là bệnh lây từ chuột mà dễ mắc phải ngay cả khi không bị cắn
Dấu Hiệu Chuột Xâm Nhập
Để phòng ngừa các bệnh truyền từ chuột sang người, bước đầu tiên là nhận biết sớm sự hiện diện của chuột trong cơ sở sản xuất:
👉 Đọc ngay bài viết chi tiết: 10 Vị Trí Chuột Thường Xâm Nhập Nhà Xưởng Mà Bạn Ít Kiểm Tra
- Phân chuột: Phân chuột cống dài 12–18mm, phân chuột nhắt nhỏ hơn 3–6mm, thường thấy dọc theo tường, góc khuất, gần nguồn thức ăn và nước.
- Dấu gặm nhấm: Vết gặm trên bao bì, dây điện, ống nhựa, góc tủ, vách ngăn. Dây điện bị chuột gặm là nguy cơ cháy nổ nghiêm trọng.
- Mùi khai: Mùi nước tiểu chuột đặc trưng, nặng hơn ở khu vực chuột thường xuyên qua lại.
- Tiếng động ban đêm: Tiếng cạo, chạy, cắn trong trần nhà, tường rỗng, dưới sàn vào ban đêm.
- Ổ làm tổ: Đám giấy vụn, vải, xốp, vật liệu mềm bị chuột gom lại để làm tổ trong các góc khuất.
- Thức ăn bị phá: Bao bì thực phẩm, nguyên liệu bị gặm thủng với lỗ gặm có cạnh sắc, không đều.
Phát hiện bất kỳ dấu hiệu nào trong số này, cần triển khai ngay biện pháp diệt chuột chuyên nghiệp.
Cách Phòng Ngừa Các Bệnh Lây Từ Chuột Hiệu Quả
1. Ngăn chặn chuột xâm nhập
- Bịt kín mọi khe hở, lỗ hổng lớn hơn 6mm trên tường, sàn, trần, đường ống. Chuột nhắt có thể chui qua lỗ chỉ rộng 6mm; chuột cống qua lỗ 12mm.
- Lắp màn chắn kim loại tại cửa thông gió, hệ thống thoát nước.
- Bảo đảm cửa ra vào và cửa sổ đóng kín, lắp cửa cao su tự đóng.
2. Loại bỏ nguồn thức ăn và nơi trú ẩn
- Lưu trữ thực phẩm, nguyên liệu trong thùng kín, không để bao bì hở.
- Thu gom rác thải hàng ngày, không để rác qua đêm trong khuôn viên.
- Dọn dẹp thường xuyên góc khuất, khu vực sau máy móc, pallet – nơi chuột hay làm tổ.
- Cắt tỉa cây bụi, cỏ dại xung quanh khuôn viên.
3. Biện pháp bảo hộ cá nhân
- Công nhân dọn dẹp khu vực nghi có chuột phải đeo khẩu trang N95, găng tay, kính bảo hộ.
- Không dùng tay không chạm vào phân chuột; làm ẩm bề mặt trước khi quét để tránh bụi bay.
- Rửa tay sạch với xà phòng trước và sau khi ăn, sau khi làm việc.
4. Giám sát và theo dõi định kỳ
- Lắp đặt bẫy theo dõi ở các vị trí chiến lược để phát hiện sớm sự xuất hiện của chuột.
- Kiểm tra định kỳ hàng tuần các khu vực nguy cơ cao.
- Lưu hồ sơ theo dõi hoạt động của chuột theo thời gian.
5. Kiểm soát chuột định kỳ
Các nhà máy và kho hàng nên thực hiện kiểm soát chuột định kỳ để ngăn ngừa nguy cơ các bệnh lây từ chuột hiệu quả.
Dịch Vụ Diệt Chuột Chuyên Nghiệp
Việc kiểm soát không triệt để có thể khiến chuột tiếp tục sinh sản và làm tăng nguy cơ phát sinh các bệnh nguy hiểm từ chuột.
>> Xem thêm: Dịch Vụ Diệt Chuột Chuyên Nghiệp Hải Triều
Tại sao chọn dịch vụ diệt chuột Hải Triều?
- Hợp tác với đối tác lớn: Hải Triều đã và đang là đối vị tin cậy của nhiều tập đoàn, doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước, đáp ứng tiêu chuẩn kiểm soát dịch hại nghiêm ngặt nhất.
- Hóa chất an toàn, được cấp phép: Sử dụng thuốc diệt chuột và thuốc trừ côn trùng đã được Bộ Y tế và cơ quan có thẩm quyền cấp phép, an toàn cho con người, không ảnh hưởng đến dây chuyền sản xuất.
- Giải pháp toàn diện: Không chỉ diệt chuột, Hải Triều cung cấp trọn gói dịch vụ kiểm soát dịch hại cho nhà máy và khu công nghiệp, bao gồm:
- Diệt chuột – kiểm soát toàn diện, ngăn tái phát
- Trừ mối – bảo vệ công trình và kết cấu xây dựng
- Diệt gián (đặc biệt gián Đức – loài cực khó diệt)
- Diệt ruồi, muỗi, kiến, mọt – kiểm soát toàn bộ côn trùng gây hại
- Sát khuẩn, khử trùng – bảo đảm vệ sinh môi trường sau xử lý
- Cung cấp thuốc trừ mối, côn trùng chất lượng cao
- Cam kết bảo hành: Hải Triều cung cấp chứng nhận dịch vụ và bảo hành theo tiêu chuẩn, giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu kiểm tra, kiểm toán về an toàn vệ sinh.
Quy trình diệt chuột chuyên nghiệp:
- Khảo sát miễn phí – Chuyên gia Hải Triều đến tận nơi đánh giá mức độ xâm nhiễm, xác định loài chuột và vẽ bản đồ điểm nguy cơ.
- Lập phương án xử lý – Đề xuất giải pháp phù hợp với đặc thù từng cơ sở, đảm bảo không gián đoạn sản xuất.
- Triển khai xử lý – Thi công theo đúng quy trình, sử dụng hóa chất an toàn, kết hợp bẫy cơ học và hóa học để diệt chuột
- Kiểm tra sau xử lý – Giám sát hiệu quả, xử lý bổ sung nếu cần.
- Tư vấn phòng ngừa – Hướng dẫn biện pháp bảo vệ lâu dài để tránh tái phát.
Và đừng quên Follow Fanpage Hải Triều – Trừ Mối & Côn Trùngđể nhận những thông tin hữu ích và chương trình ưu đãi cực kỳ hời nhé!!!
Kênh Tiktok Hải Triều: https://www.tiktok.com/@haitrieutrumoi
Kênh Youtube Hải Triều: https://www.youtube.com/@haitrieupestcontrol
———————–
CÔNG TY CP TRỪ MỐI – CÔN TRÙNG HẢI TRIỀU
